Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - “Nửa đêm qua huyện Nghi Xuân, bâng khuâng nhớ cụ, thương thân nàng Kiều”.
Trong câu chuyện giữa chúng tôi, Trần Đức Thắng nhiều lần nhắc đến những câu thơ của Tố Hữu. Có lẽ, với anh, thơ không chỉ là một miền ký ức văn chương mà còn là sợi dây kết nối tình yêu quê hương, đất nước và những suy tư về cuộc đời.
Anh sinh ra trên quê hương Nghi Xuân, Hà Tĩnh, cùng huyện với cụ Nguyễn Tiên Điền – đại thi hào Nguyễn Du, danh nhân văn hóa thế giới. Thuở nhỏ, anh lại là học sinh của ngôi trường mang tên Nguyễn Du. Một vùng đất địa linh, nơi mỗi dòng sông, ngọn núi, mỗi tên làng, tên xóm dường như đều mang trong mình một câu chuyện lịch sử và văn hóa.
Trong cuộc gặp gỡ ấy, anh tặng tôi một cuốn sách khá mỏng, hơn 200 trang, mang tên Cổ Đạm vùng đất lửa.
Tập thể đứng tên xuất bản là Đảng ủy – HĐND – UBND xã Cổ Đạm, tỉnh Hà Tĩnh. Người chắp bút là Thiếu tướng, Tiến sĩ Trần Đức Thắng.
Thiếu tướng Trần Đức Thắng tặng sách cho Nhà báo Võ Văn Chuẩn, nguyên cựu chiến binh Báo Quân Giải phóng
Tôi cầm cuốn sách, lật giở từng trang. Đây không phải một công trình đồ sộ, cũng không phải tập sách kể về thành tích của một cá nhân. Đó là cuốn sách viết về đất và người Cổ Đạm, nơi chôn nhau cắt rốn của anh.
Thiếu tướng Trần Đức Thắng không nói nhiều về mình. Anh càng không kể những chặng đường binh nghiệp đã đi qua, những trọng trách từng đảm nhận hay những đóng góp của bản thân đối với quân đội. Nhưng tôi hiểu phần nào căn nguyên câu chuyện khi xem phóng sự của Đài Truyền hình Hà Tĩnh và tìm hiểu thêm về cuộc đời anh.
Sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống văn hóa và yêu nước, có ông nội và cha mẹ đều là đảng viên, cán bộ, từ nhỏ, Trần Đức Thắng đã được hun đúc tinh thần trách nhiệm, ý thức cống hiến cho quê hương, đất nước. Có lẽ, những hạt mầm đầu tiên ấy đã góp phần hình thành nhân cách người lính sau này.
Khát vọng tuổi trẻ của anh rồi cũng thành hiện thực.
Tốt nghiệp Trường Đại học Kỹ thuật Quân sự mang tên người anh hùng Trần Đại Nghĩa, Trần Đức Thắng được bổ sung về đơn vị vận tải thuộc Quân khu 7. Đó là thời điểm cuộc chiến đấu giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng và bảo vệ biên giới Tây Nam diễn ra quyết liệt. Anh được giao đảm nhiệm cương vị Bí thư Đảng ủy, Phó Tiểu đoàn trưởng về chính trị của một đơn vị vận tải anh hùng trên Mặt trận 479.
Đời lính bắt đầu bằng những năm tháng gian lao, thử thách. Ở chiến trường, người ta có thể được rèn luyện nhiều điều, nhưng có lẽ bài học sâu sắc nhất là trách nhiệm trước đồng đội, trước nhiệm vụ và trước sinh mệnh của người khác. Cơ duyên đến với công tác Đảng, công tác chính trị của Trần Đức Thắng cũng bắt đầu từ những năm tháng ấy.
Sau này, anh được điều động về Bệnh viện Quân y 175, một bệnh viện tuyến cuối của quân đội ở phía Nam. Từ vị trí trợ lý, anh lần lượt đảm nhiệm chức vụ Chủ nhiệm Chính trị rồi Phó Giám đốc bệnh viện.
Đó cũng là những năm tháng Biển Đông dậy sóng, nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe bộ đội và Nhân dân trên các vùng biển, đảo trở thành yêu cầu cấp thiết. Trên cương vị lãnh đạo, Đại tá Trần Đức Thắng cùng tập thể bệnh viện quan tâm kết nối với quần đảo Trường Sa, góp phần xây dựng mạng lưới bệnh xá tại các đảo tiền tiêu; đặc biệt, tổ chức luân phiên đưa đội ngũ thầy thuốc ra chi viện cho tuyến đầu. Những chuyến đi ấy không chỉ mang theo thuốc men, trang thiết bị và kiến thức chuyên môn mà còn gửi gắm tình cảm của đất liền đối với những người đang ngày đêm canh giữ biển, đảo quê hương.
Khi trở về Quân khu 7, đảm nhiệm cương vị Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu, Bí thư Đảng ủy Cục, Tiến sĩ Trần Đức Thắng lại cùng Bộ Tư lệnh và Cục Chính trị Quân khu tham gia một cuộc chiến đấu đặc biệt: phòng, chống đại dịch COVID-19, bảo vệ sức khỏe và tính mạng Nhân dân.
Trong những ngày tháng cam go ấy, hình ảnh người lính Quân khu 7 giúp dân, chăm lo từng bữa ăn, từng túi thuốc, từng hoàn cảnh khó khăn đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng đồng bào. Đó cũng là một mặt trận mà người làm công tác Đảng, công tác chính trị phải phát huy cao nhất vai trò tổ chức, động viên và quy tụ sức mạnh tập thể.
Bìa cuốn sách "Cổ Đạm vùng đất lửa"
Những điều vừa kể, cuốn sách anh tặng tôi lại không hề đề cập. Không phải vì chúng không đáng kể, mà có lẽ bởi với Trần Đức Thắng, viết về quê hương là một món nợ tình cảm cần trả. Anh dành những trang viết cho Cổ Đạm, cho những con người đã làm nên diện mạo, truyền thống và bản sắc của vùng đất ấy.
Với ba chương, bằng ngôn ngữ chính luận, tập sách chứa đựng nhiều tư liệu lịch sử, đưa người đọc trở về một vùng đất giàu truyền thống yêu nước, cách mạng; một vùng quê đã trải qua bao biến thiên, mất mát, hy sinh nhưng vẫn bền bỉ đứng lên trong hành trình dựng xây và bảo vệ Tổ quốc.
Đọc sách, tôi nghĩ, phải yêu đất và người quê hương đến nhường nào, người cựu học sinh Trường Nguyễn Du mới dành nhiều công sức tìm tòi, nghiên cứu, tập hợp tư liệu và chắp bút nên một công trình giàu nghĩa tình như thế. Viết về quê hương không chỉ là kể lại những gì đã qua. Đó còn là cách lưu giữ ký ức, tri ân các thế hệ đi trước và trao truyền cho lớp người hôm nay, mai sau niềm tự hào cùng trách nhiệm đối với nơi mình sinh ra.
Chưa hết, không chỉ viết sách, Thiếu tướng, Tiến sĩ Trần Đức Thắng còn tích cực vận động, kết nối để quê hương có thêm những công trình văn hóa, dân sinh thiết thực và giàu ý nghĩa. Với tôi, đó là một cách trở về đáng quý. Người ta có thể đi rất xa, đảm nhận những trọng trách lớn lao, nhưng cuối cùng vẫn hướng lòng mình về nơi có mái nhà xưa, có bóng dáng người thân, có những con đường tuổi thơ và những người cùng quê hương chia sẻ buồn vui.
Câu chuyện giữa chúng tôi rồi trở lại với hai câu thơ Tố Hữu:
“Nửa đêm qua huyện Nghi Xuân
Bâng khuâng nhớ cụ, thương thân nàng Kiều”.
Tôi kể với Trần Đức Thắng rằng, năm 1970, trên đường hành quân vào chiến trường miền Nam, tôi đã cùng đồng đội đi qua huyện Nghi Xuân vào một đêm khuya. Đêm ấy, đoàn quân đi trong lặng lẽ, mang theo hành trang của tuổi trẻ và khát vọng lên đường. Đất nước còn chiến tranh, phía trước là những chặng đường chưa biết ngày trở lại. Có lẽ, khi ấy, chúng tôi chưa đủ thời gian và tâm thế để cảm nhận hết vẻ đẹp văn hóa, lịch sử của vùng đất từng sinh ra Nguyễn Du.
Nghe tôi kể, Thắng cười vui:
“Đêm ấy mẹ sinh ra em”.
Một câu nói giản dị mà khiến tôi bất ngờ, rồi bật cười. Hóa ra, trong đêm năm 1970 ấy, khi đoàn quân chúng tôi đi qua Nghi Xuân, một cậu bé Cổ Đạm đã cất tiếng khóc chào đời. Những người lính hành quân trong đêm không thể biết rằng, ở một mái nhà nào đó trên mảnh đất này, một sinh linh vừa bắt đầu cuộc đời. Càng không thể biết rằng, nhiều năm sau, cậu bé ấy sẽ trở thành người lính, rồi trưởng thành qua những chiến trường, những bệnh viện, những trọng trách trong quân đội; và một ngày, sẽ ngồi với một người lính năm xưa từng đi qua quê mình để kể chuyện quê hương.
Cuộc đời có những cuộc gặp gỡ thật lạ. Một người ra đi từ miền Bắc vào chiến trường năm 1970, một người vừa chào đời trên chính miền đất ấy. Hai con đường tưởng như không liên quan, vậy mà sau hơn nửa thế kỷ lại gặp nhau trong một câu chuyện về Tố Hữu, Nguyễn Du và nghĩa tình quê xứ.
Cậu bé Cổ Đạm năm nào nay đã là Thiếu tướng, Tiến sĩ Trần Đức Thắng, đang đảm nhận trọng trách trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Nhìn lại hành trình của anh, tôi nghĩ đến một điều giản dị: quê hương không chỉ là nơi ta sinh ra, mà còn là nơi ta muốn trở về, muốn góp sức dựng xây và lưu giữ những giá trị tốt đẹp cho các thế hệ mai sau.
Cảm ơn Trần Đức Thắng về cuốn sách, về câu chuyện và cả nụ cười hồn hậu trong đêm cuối tháng Mười.
Tôi chúc mừng anh. Chúc mừng một người lính trưởng thành từ chiến trường, một cán bộ quân đội tận tụy với công việc, một người con nặng lòng với quê hương Cổ Đạm.
Và tôi chợt nghĩ, nếu có dịp trở lại Nghi Xuân, đi qua Cổ Đạm, hẳn tôi sẽ dừng chân lâu hơn một chút. Bởi nơi ấy không chỉ có dấu chân của cụ Nguyễn Du, không chỉ có những câu thơ Tố Hữu, mà còn có câu chuyện về một cậu bé sinh ra đúng vào đêm đoàn quân chúng tôi hành quân qua huyện.
Một đêm xa xưa, hai cuộc đời bắt đầu từ hai phía. Hơn nửa thế kỷ sau, gặp nhau trong tình đồng đội, tình quê và tình người.
Đêm cuối tháng 10-2026
Bút ký của Đại tá, nhà văn Trần Thế Tuyển
