Tốc độ:
1x
Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm bước vào giai đoạn hoàn thiện, sẵn sàng đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng.
Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 – mốc kỷ niệm 100 năm độc lập. Đây không chỉ là một tuyên bố mang tính biểu tượng, mà là một bài toán kinh tế có lời giải rất cụ thể: trong vòng hai thập kỷ tới, nền kinh tế phải tăng trưởng nhanh hơn, bền vững hơn và dựa nhiều hơn vào năng suất thay vì chỉ mở rộng quy mô.
Theo Báo cáo kinh tế vĩ mô của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, để đạt được cột mốc này, Việt Nam không thể tiếp tục đi theo quỹ đạo tăng trưởng cũ. Một mô hình mới – nơi hạ tầng, năng suất và khả năng lan tỏa của tăng trưởng được đặt lên hàng đầu – là điều bắt buộc. Và trong mô hình đó, đầu tư công giữ vai trò then chốt.
Ba sức ép lớn buộc Việt Nam phải tăng tốc
Sức ép đầu tiên đến từ dân số. Việt Nam đang già hóa nhanh và dự kiến bước vào thời kỳ dân số già từ năm 2038. Khi lực lượng lao động dần thu hẹp, mô hình tăng trưởng dựa vào lợi thế nhân công giá rẻ sẽ mất dần hiệu quả. Nếu không nâng cao năng suất, nền kinh tế sẽ sớm đối mặt với nguy cơ chững lại.
Sức ép thứ hai là thời gian. Nhiều quốc gia đã mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình suốt hàng chục năm. Brazil hay Mexico tăng trưởng chậm và không thể bứt phá. Ngược lại, Ba Lan và Chile chỉ mất 13–19 năm để gia nhập nhóm thu nhập cao nhờ duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định ở mức cao.
Với Việt Nam, yêu cầu còn khắt khe hơn. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng từng nhấn mạnh: GDP Việt Nam cần tăng ít nhất 5 lần trong 20 năm tới, tương đương mức tăng trưởng khoảng 10% mỗi năm trong 10 năm đầu, sau đó duy trì 7% trong 10 năm tiếp theo.
Sức ép thứ ba là chất lượng tăng trưởng. Hiện nay, vốn vẫn là trụ cột chính, trong khi đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) – đại diện cho công nghệ, quản trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực – còn hạn chế. Điều này cho thấy nền kinh tế chưa thực sự dựa trên đổi mới sáng tạo.
Cải cách thể chế là điều kiện cần, nhưng chưa đủ
Báo cáo của Mirae Asset nhấn mạnh rằng cải cách thể chế là nền tảng không thể thiếu. Một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và dễ dự đoán sẽ giúp giảm chi phí giao dịch, tăng niềm tin của nhà đầu tư và khơi thông dòng vốn.
Tuy nhiên, thể chế tốt mới chỉ là điều kiện cần. Để nền kinh tế thực sự tăng tốc, cần có một lực kéo vật chất đủ mạnh. Và lực kéo đó chính là đầu tư công.
Vì sao đầu tư công được coi là “điều kiện ưu tiên”?
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các quốc gia vượt ngưỡng thu nhập cao thành công không chỉ dựa vào tiêu dùng hay đầu tư tư nhân. Họ luôn duy trì một tỷ lệ đầu tư công đủ lớn để xây dựng nền móng cho nền kinh tế.
Đầu tư công không đơn thuần là chi tiêu. Đó là cách Nhà nước kiến tạo hệ thống hạ tầng cốt lõi – từ giao thông, năng lượng, logistics đến hạ tầng số – giúp toàn bộ nền kinh tế vận hành hiệu quả hơn.
Mirae Asset nhấn mạnh hai yếu tố sống còn. Thứ nhất, về lượng, đầu tư phải đủ lớn, đủ nhanh và đủ liên tục để tạo lực đẩy thực tế cho tăng trưởng. Thứ hai, về chất, không chỉ xây nhiều mà còn phải xây tốt, đồng bộ và bền vững. Những quốc gia thành công là những nước làm tốt cả hai điều này.
Đầu tư công – “vốn mồi” của nền kinh tế
Trong cơ cấu vốn đầu tư toàn xã hội, vốn Nhà nước giữ vai trò mở đường. Năm 2025, quy mô vốn Nhà nước đạt khoảng 1,2 triệu tỷ đồng, đứng thứ hai sau khu vực tư nhân.
Đáng chú ý, đầu tư công chiếm từ 50–65% tổng vốn khu vực Nhà nước trong suốt giai đoạn 2015–2025, có thời điểm lên tới 68%.
Đến cuối năm 2025, quy mô đầu tư công đạt khoảng 775 nghìn tỷ đồng, tăng 17,2% so với năm trước.
Trong 10 năm, dòng vốn này duy trì tốc độ tăng trưởng kép hơn 10%/năm – cho thấy Nhà nước đang dồn lực mạnh mẽ cho hạ tầng.
Hiệu ứng lan tỏa: 1 đồng công kéo gần 3 đồng tư
Điểm đáng chú ý nhất của đầu tư công không nằm ở quy mô, mà ở khả năng lan tỏa.
Theo Mirae Asset, cứ 1 đồng vốn đầu tư công có thể kéo theo gần 3 đồng vốn từ khu vực tư nhân. Năm 2025, khu vực tư nhân huy động tới 3,84 triệu tỷ đồng, chiếm gần 75% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.
Cùng thời điểm, vốn FDI thực hiện đạt 27,62 tỷ USD – mức cao nhất trong vòng 5 năm.
Cứ 1 đồng vốn đầu tư công có thể kéo theo gần 3 đồng vốn từ khu vực tư nhân
Điều này cho thấy đầu tư công không “chen lấn” khu vực tư nhân, mà ngược lại, đang đóng vai trò như một đòn bẩy kích hoạt dòng vốn xã hội.
Khi hạ tầng mở lối, vốn tư nhân sẵn sàng “đặt cược”
Hiệu ứng lan tỏa này thể hiện rõ qua các dự án hạ tầng lớn do khu vực tư nhân dẫn dắt.
VinEnergo – đơn vị năng lượng thuộc hệ sinh thái Vingroup – là ví dụ điển hình. Từ mức vốn điều lệ 2.000 tỷ đồng vào tháng 3/2025, doanh nghiệp này đã nâng vốn lên 28.300 tỷ đồng chỉ sau vài tháng. Giai đoạn 2025–2035, VinEnergo đề xuất chiến lược đầu tư với tổng công suất năng lượng tái tạo lên tới 47.500 MW. Riêng đến năm 2030, số vốn dự kiến rót vào thị trường có thể lên tới 20–25 tỷ USD.
Ở lĩnh vực du lịch – sự kiện, Tổ hợp APEC Phú Quốc của Sun Group cũng cho thấy cách hạ tầng có thể tái định hình cả một trung tâm kinh tế. Với tổng vốn 21.860 tỷ đồng, tổ hợp này được thiết kế để tổ chức các sự kiện đối ngoại cấp cao của APEC 2027, sở hữu trung tâm hội nghị thuộc nhóm lớn nhất thế giới và hệ thống kết nối đồng bộ với sân bay, giao thông đô thị thông minh.
Hạ tầng chiến lược: Nền móng cho tăng trưởng hai chữ số
Mục tiêu sâu xa của đầu tư công không chỉ là xây dựng công trình, mà là giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Các dự án như cao tốc Bắc – Nam hay sân bay Long Thành không chỉ phục vụ hiện tại, mà được thiết kế như trục xương sống cho nhiều thập kỷ. Ở lĩnh vực năng lượng, việc phát triển điện LNG, điện tái tạo, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và tái khởi động điện hạt nhân sẽ là nền tảng cho các ngành công nghệ cao như bán dẫn và AI.
Giải ngân đầu tư công 2025 đạt 755.000 tỷ đồng, kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng năm 2026
Tính đến ngày 31/12/2025, vốn đầu tư công đã giải ngân khoảng 755.000 tỷ đồng, tương đương 82,7% kế hoạch năm và chiếm 18,2% tổng vốn đầu tư toàn xã hội (4,15 triệu tỷ đồng). Quy mô này cao hơn mức thực hiện của năm 2024 (665.000 tỷ đồng), cho thấy năng lực giải ngân đã cải thiện rõ rệt.
Theo Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, giá trị giải ngân thực tế đã phục hồi mạnh trong giai đoạn 2021–2025, từ hơn 430.000 tỷ đồng lên trên 700.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân năm 2025 thấp hơn năm trước (97%), phản ánh áp lực từ quy mô kế hoạch tăng mạnh và các vướng mắc trong triển khai.
Bước sang năm 2026, đầu tư công được kỳ vọng trở thành trụ cột chính để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP 10%. Trong kịch bản này, tiêu dùng cuối cùng đóng góp 5,06 điểm phần trăm; đầu tư tư nhân và FDI đóng góp 1,62 điểm; xuất khẩu ròng làm giảm khoảng 1,9 điểm. Phần còn lại – khoảng 5,22 điểm phần trăm – được kỳ vọng đến từ đầu tư khu vực Nhà nước.
Theo tính toán, quy mô vốn đầu tư công năm 2026 có thể lên tới khoảng 1,5 triệu tỷ đồng, chiếm 65% tổng vốn khu vực Nhà nước. Đây được xem là mức cần thiết để tạo lực đẩy cho tăng trưởng.
Các yếu tố thuận lợi gồm nhiều dự án lớn bước vào giai đoạn hoàn thiện, khung pháp lý dần thông suốt và dư địa tài khóa còn rộng. Tuy vậy, rủi ro vẫn hiện hữu, từ nguy cơ giải ngân chậm, áp lực chi phí, hạn chế về năng lực thực thi, cho đến các biến động từ kinh tế toàn cầu và yếu tố thời tiết cực đoan.
Thông điệp cốt lõi: Muốn đi nhanh, phải có đường tốt
Thông điệp xuyên suốt của báo cáo rất rõ ràng: Việt Nam không thể đạt mục tiêu 2045 nếu chỉ trông chờ vào thị trường tự điều chỉnh.
Muốn tăng trưởng nhanh, bền vững và vượt bẫy thu nhập trung bình, nền kinh tế cần một hệ thống hạ tầng đủ tốt, đủ lớn và đủ đồng bộ. Và điều đó chỉ có thể đạt được nếu đầu tư công được xem là trụ cột chiến lược, chứ không phải công cụ ngắn hạn.
Anh Mai
.png)
.jpg)
.jpg)
