Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - Những ngày tháng Bảy, chỉ cần đứng trước nghĩa trang liệt sĩ cũng đủ để lòng người lặng xuống. Những hàng bia trắng nối dài trong nắng. Những bó hoa cúc vàng. Những nén hương nghi ngút. Và giữa bao dòng tên đã được khắc lên đá, vẫn còn không ít tấm bia chỉ ghi vỏn vẹn: "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin". Đó là những khoảng lặng chưa khép lại của chiến tranh...
Đó cũng là nơi bài thơ "Tìm ánh sao trong đất mẹ" của Thiếu tướng, Tiến sĩ Trần Đức Thắng, Bí thư Đảng ủy Cục Chính trị, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 7 cất lên như một lời gọi. Không bi lụy, không kể về mất mát bằng nước mắt, bài thơ chọn cách đi sâu vào một nỗi đau đáu thầm lặng hơn: Hành trình của những người lính hôm nay đang "đi ngược thời gian" để tìm đồng đội. Từ những vần thơ ấy, nhạc sĩ Yên Lam phổ thành ca khúc cùng tên, được ca sĩ Trung Kiên thể hiện như một nén tâm hương gửi tới các anh hùng liệt sĩ đúng dịp kỷ niệm ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7.
Trung tướng Trần Vinh Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu; Thiếu tướng Trần Đức Thắng, Bí thư Đảng ủy Cục Chính trị, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu cùng lãnh đạo TPHCM kiểm tra công tác lấy mẫu tại công viên Lê Thị Riêng.
Một cuộc hành quân không tiếng súng
"Tìm ánh sao trong đất mẹ" không phải được viết trong phòng làm việc. Những câu thơ đầu tiên được hình thành từ chính những chuyến đi thực tế của Thiếu tướng Trần Đức Thắng khi đồng hành cùng các lực lượng trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt các anh hùng liệt sĩ. Những bước chân lặng lẽ trên các khu vực tìm kiếm, tiếng cuốc chạm vào lòng đất, những mảnh xương nhỏ được nâng niu bằng sự kính cẩn, lòng biết ơn... tất cả đã trở thành chất liệu của thi ca.
Mở đầu tác phẩm là một hình ảnh giàu sức gợi:
"Có đoàn quân đi ngược thời gian
Năm trăm ngày đêm – một lời thề không ngủ..."
"Đi ngược thời gian" là một phát hiện nghệ thuật rất đẹp. Nếu người lính năm xưa đi vào chiến tranh để giành lấy hòa bình, thì người lính hôm nay lại đi từ hòa bình trở về miền ký ức. Họ không cầm súng đối mặt với quân thù, mà đối mặt với sự khắc nghiệt của thời gian, với những cánh rừng đã đổi thay, những dòng sông đổi dòng, những hồ sơ đã úa màu và ký ức ngày một phai mờ của nhân chứng.
Đó là một cuộc hành quân không có tiếng súng, nhưng cũng đầy gian khó.
"Không ai mất trong lòng Tổ quốc,
Chỉ có người còn khuất một dòng tên”.
Chỉ hai câu thơ ngắn nhưng chứa đựng một triết lý nhân văn sâu sắc, một nỗi đau không thể gọi thành tên. Thiếu tướng Trần Đức Thắng chia sẻ: "Tôi không muốn gọi các anh là những người vô danh, bởi mỗi người đều có một cái tên để gọi, một quê hương để nhớ, một người mẹ để thương và một mái nhà để trở về. Chỉ vì chiến tranh và thời gian, tên các anh còn tạm khuất dưới những tầng đất”.
Đó không chỉ là một suy nghĩ của người làm thơ. Đó là cách nhìn của một người lính. Bởi không ai sinh ra mà vô danh.
Mỗi người lính trước khi khoác ba lô ra trận đều mang theo tên cha mẹ đặt với một lời hẹn còn dang dở. Chiến tranh có thể làm xóa nhòa dấu vết, nhưng không thể xóa đi tên tuổi của họ trong lòng dân tộc. Thân các anh đã hòa vào đất đai Tổ quốc, hồn các anh đã thành linh khí Quốc gia.
Vì thế, mỗi cuộc tìm kiếm hôm nay không chỉ là đi tìm hài cốt liệt sĩ. Đó còn là hành trình đi tìm lại một dòng tên. Đi tìm lại một người con cho mẹ. Một người chồng cho vợ. Một người cha cho con. Và trả lại cho lịch sử một khoảng ký ức còn khuyết.
“Đất mở ra để người về với mẹ”!
Một trong những đoạn thơ đẹp nhất của tác phẩm là khi tác giả viết:
"Đất mở ra
không phải một vết thương,
đất mở lối cho người về với mẹ..."
Hình ảnh "đất mở ra" mang nhiều tầng ý nghĩa. Đó không còn là lớp đất của chiến trường năm xưa. Đó là lòng đất đang mở lối cho những người con trở về.
Cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu 7 quyết tâm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, trả lại danh tính cho các anh.
Trong những chuyến đi cùng lực lượng tìm kiếm, tác giả đã chứng kiến các cán bộ, chiến sĩ nâng niu từng mảnh xương nhỏ, từng chiếc dép đã mục, chiếc đồng hồ ngừng chạy, tấm ảnh đã phai màu... bởi mỗi kỷ vật đều có thể là manh mối giúp xác định danh tính của một liệt sĩ.
Đó là những chi tiết rất thật. Chính sự thật ấy khiến thơ không còn là hư cấu. Mỗi câu thơ đều mang hơi đất. Mang mùi của thời gian. Mang cả nhịp thở của những người đang lặng lẽ viết tiếp lời hứa nghĩa tình với đồng đội.
Một khúc ca của lòng biết ơn!
Nếu bài thơ là lời tự sự, thì khi được nhạc sĩ Yên Lam phổ nhạc, "Tìm ánh sao trong đất mẹ" đã có thêm đôi cánh để bay xa.
Theo Thiếu tướng Trần Đức Thắng, đồng chí mong tác phẩm âm nhạc phải có "lửa" để đánh thức cảm xúc, nhưng vẫn giữ được chất tự sự, da diết. Vì thế, ca khúc không chìm trong đau thương mà hướng người nghe đến niềm tin về sự trở về, về đạo nghĩa và lòng biết ơn.
Việc lựa chọn ca sĩ trẻ Trung Kiên thể hiện ca khúc cũng mang nhiều dụng ý. Sinh ra khi chiến tranh đã lùi xa, không trải qua bom đạn, nhưng bằng tiếng hát của mình, Trung Kiên đại diện cho thế hệ hôm nay cất lên lời gọi đồng đội. Như chính anh chia sẻ, anh không muốn chỉ hát về các liệt sĩ, mà muốn dùng tiếng hát để gọi các anh trở về.
Tiếng hát ấy vì thế không chỉ là âm nhạc. Đó là sự tiếp nối của ký ức. Là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại. Là lời hứa của thế hệ hôm nay với thế hệ cha anh đi trước. Để những ánh sao không còn khuất.
Ra mắt đúng dịp 27/7, "Tìm ánh sao trong đất mẹ" không đơn thuần là một bài thơ hay một ca khúc tưởng niệm. Đó là lời tri ân gửi tới những anh hùng liệt sĩ đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc; là lời cảm ơn những người lính đang ngày đêm lặng lẽ đi tìm đồng đội; là sự sẻ chia với những người mẹ, người vợ, người con vẫn mòn mỏi chờ một tin tức sau hàng chục năm.
Có những tác phẩm được nhớ bởi ca từ đẹp, cũng có những tác phẩm được nhớ bởi giai điệu hay. Nhưng trên tất thảy, "Tìm ánh sao trong đất mẹ" còn để lại một điều lớn lao hơn về những người nằm lại.
Không ai là người lính vô danh. Họ chỉ còn khuất một dòng tên.
Và khi còn một dòng tên chưa được gọi đúng, hành trình tri ân chưa bao giờ khép lại...!
Quỳnh Nhi
THÔNG TIN TÁC PHẨM
Tên tác phẩm: Tìm ánh sao trong đất mẹ
Thể loại: Thơ – ca khúc trữ tình, sử thi, bi tráng
Tác giả thơ, ca từ: Thiếu tướng, Tiến sĩ Trần Đức Thắng
Phổ nhạc: Nhạc sĩ Yên Lam
Thể hiện: Ca sĩ Trung Kiên
Đề tặng: Những người lính hôm nay trong hành trình đi tìm đồng đội
Video tác phẩm: https://www.youtube.com/watch?v=KrUH4B9IuC8
