Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - Sau hơn ba năm xung đột, chiến tranh Nga – Ukraine bước vào giai đoạn tiêu hao kéo dài, khi cục diện chiến trường không tạo ra đột phá rõ rệt còn các nỗ lực ngoại giao vẫn mắc kẹt giữa những “lằn ranh đỏ” khó hóa giải. Câu hỏi đặt ra là liệu năm 2026 có mở ra cơ hội cho một thỏa thuận hòa bình, hay xung đột tiếp tục bị “đóng băng” trong thế giằng co.
Chiến trường bế tắc, cái giá phải trả ngày càng lớn
Từ cuối năm 2024 đến nay, giao tranh trên thực địa cho thấy xu hướng chững lại tương đối. Nga duy trì ưu thế về hỏa lực và khả năng duy trì chiến dịch dài hạn, trong khi Ukraine tập trung vào phòng thủ chiều sâu, kết hợp công nghệ và hỗ trợ từ phương Tây để giữ các tuyến then chốt.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Các đợt tiến công hoặc phản công quy mô lớn không mang lại thay đổi lãnh thổ đáng kể. Trong khi đó, tổn thất về nhân lực, tài chính và hạ tầng tiếp tục gia tăng, tạo áp lực ngày càng lớn lên cả hai phía. Bế tắc quân sự thường được coi là tiền đề cho đàm phán, nhưng cũng có thể kéo dài xung đột nếu mỗi bên tin rằng thêm thời gian sẽ cải thiện vị thế của mình.
Những “lằn ranh đỏ” trên bàn đàm phán
Trở ngại lớn nhất vẫn nằm ở các điều kiện cốt lõi. Nga nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh và thực tế kiểm soát lãnh thổ hiện nay, trong khi Ukraine kiên quyết bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, coi đây là nguyên tắc không thể thương lượng.
Sự đối lập này khiến các đề xuất ngừng bắn tạm thời khó tiến xa, bởi câu hỏi ai kiểm soát các vùng tranh chấp và bằng cơ chế nào vẫn chưa có lời giải. Vai trò của lãnh đạo hai nước cũng là yếu tố then chốt, khi cả Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đều phải tính toán phản ứng dư luận trong nước, cũng như hệ lụy chính trị của bất kỳ sự nhượng bộ nào.
Yếu tố quốc tế: Đòn bẩy và giới hạn
Xung đột Nga – Ukraine gắn chặt với bối cảnh quốc tế rộng lớn hơn. Phương Tây tiếp tục là nguồn hỗ trợ quân sự, tài chính và ngoại giao quan trọng đối với Kyiv, trong khi Moskva tìm cách thích ứng với trừng phạt thông qua tái cấu trúc kinh tế và mở rộng quan hệ với các đối tác ngoài phương Tây.
Tuy nhiên, sự mệt mỏi chiến tranh, các ưu tiên nội bộ và những điểm nóng khác trên thế giới có thể khiến mức độ can dự quốc tế dần bị giới hạn. Các kênh trung gian, từ Liên Hợp Quốc đến các quốc gia đóng vai trò “cầu nối”, vẫn giúp duy trì đối thoại, nhưng lịch sử cho thấy trung gian chỉ phát huy hiệu quả khi các bên tin rằng đàm phán mang lại lợi ích thiết thực hơn tiếp tục chiến đấu.
Ba kịch bản cho năm 2026
Kịch bản thứ nhất là một thỏa thuận ngừng bắn có điều kiện, kèm cơ chế giám sát quốc tế và lộ trình đàm phán dài hạn. Phương án này có thể giúp giảm thương vong trong ngắn hạn, song không giải quyết dứt điểm tranh chấp lãnh thổ và tiềm ẩn nguy cơ tái bùng phát.
Kịch bản thứ hai là “hòa bình từng phần”, trong đó các bên đạt đồng thuận về những vấn đề ít nhạy cảm hơn như nhân đạo, trao đổi tù binh, an toàn hạt nhân hoặc vận tải – thương mại, trong khi để ngỏ các vấn đề cốt lõi. Cách tiếp cận này đòi hỏi kiên nhẫn và kỷ luật thực thi, nhưng có thể tạo nền tảng xây dựng lòng tin.
Kịch bản thứ ba là xung đột tiếp tục kéo dài ở cường độ thấp đến trung bình, với các đợt leo thang cục bộ. Đây không phải kịch bản hiếm gặp trong các cuộc xung đột mang tính địa chính trị sâu sắc.
Cơ hội mong manh cho hòa bình
Năm 2026 không phải là điểm kết thúc tất yếu của chiến tranh, nhưng cũng chưa phải cánh cửa đã khép lại. Cơ hội hòa bình chỉ xuất hiện khi ba yếu tố cùng hội tụ: bế tắc quân sự rõ rệt, sức ép kinh tế – xã hội đủ lớn và một khuôn khổ đàm phán cho phép các bên giữ được “thể diện” trước công chúng trong nước.
Trong mọi trường hợp, nếu hòa bình đến, đó nhiều khả năng sẽ là kết quả của một quá trình dài, phức tạp và nhiều thỏa hiệp, thay vì một khoảnh khắc ký kết mang tính biểu tượng trên bàn đàm phán.
Hùng Phan-PT
