Tốc độ:
1x
Lãi suất huy động đã xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt sau giai đoạn tăng mạnh đầu năm 2026, trong khi lãi suất cho vay được kỳ vọng giảm rõ hơn từ nửa cuối năm.
Thanh khoản ngân hàng bớt căng rồi nóng trở lại, lãi suất liên ngân hàng có lúc vượt 10%
Theo KBSV, sau giai đoạn thiếu hụt thanh khoản vào cuối quý 4/2025 do tăng trưởng huy động chậm, áp lực đã phần nào dịu lại khi bước sang năm 2026 nhờ giải ngân đầu tư công cải thiện trong những tuần cuối năm ngoái, dòng vốn FDI và kiều hối khởi sắc, cùng diễn biến tỷ giá hạ nhiệt.
Những yếu tố này giúp Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có thêm dư địa nới lỏng cung tiền, thể hiện qua lượng vốn bơm qua kênh thị trường mở (OMO) cuối tháng 1 có thời điểm giảm xuống khoảng 240.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, trạng thái này không kéo dài lâu. Thị trường vẫn ghi nhận tình trạng căng thẳng thanh khoản tại một số thời điểm, đặc biệt trước Tết Nguyên đán và đầu, cuối tháng 3. Khi đó, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm đã có lúc tăng vọt lên trên 10%/năm.
KBSV cho rằng có hai nguyên nhân chính dẫn tới hiện tượng này. Thứ nhất là nhu cầu sử dụng tiền mặt trong lưu thông tăng lên do tác động từ các chính sách thuế. Thứ hai là một lượng vốn lớn bị “kẹt” tại ngân sách nhà nước khi tiến độ giải ngân đầu tư công chậm lại.
Ngoài ra, nhu cầu tiền mặt tăng cao trước Tết và việc các ngân hàng chuẩn bị thanh khoản để đáp ứng các tỷ lệ an toàn vào cuối quý cũng tạo thêm áp lực cho hệ thống.
Theo KBSV, việc NHNN bơm hút vốn linh hoạt qua OMO, kết hợp sử dụng nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ, đã giúp mặt bằng lãi suất liên ngân hàng nhanh chóng hạ nhiệt sau các đợt căng thẳng.
Lãi suất huy động tăng mạnh trong quý 1
Bước sang quý 1/2026, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay của các ngân hàng thương mại tiếp tục tăng.
KBSV thống kê, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của toàn hệ thống tăng 71 điểm cơ bản (bps) so với cuối năm 2025. Trong đó, nhóm ngân hàng quốc doanh đã tăng khoảng 70 bps, còn nhóm ngân hàng tư nhân lớn tăng mạnh hơn, khoảng 100-110 bps.
Song song với đó, lãi suất cho vay trung và dài hạn bình quân đến hết tháng 2/2026 cũng tăng 40 bps so với tháng 12/2025, lên mức 7,1% - 9,4%/năm, theo số liệu của NHNN.
Nhiều ngân hàng quay đầu giảm lãi suất sau cuộc họp ngày 9/4
Sau cuộc họp giữa NHNN và các ngân hàng thương mại ngày 9/4/2026 về điều hành chính sách tiền tệ, với mục tiêu hạ mặt bằng lãi suất để giảm cạnh tranh huy động vốn và kéo giảm lãi vay thực tế, nhiều nhà băng đã bắt đầu điều chỉnh giảm lãi suất huy động.
Theo đó, nhóm ngân hàng quốc doanh như Vietcombank, VietinBank và Agribank giảm 0,5% ở các kỳ hạn từ 24 tháng trở lên.
Trong khi đó, các ngân hàng tư nhân như Techcombank, MB, VPBank, SeABank, ABBank... cũng giảm lãi suất chủ yếu ở kỳ hạn trung và dài hạn, với mức giảm khoảng 0,3-0,5%.
Lãi suất có thể giảm nhẹ trong quý 2, rõ nét hơn từ nửa cuối năm
KBSV nhận định sau cuộc họp đầu tháng 4, mặt bằng lãi suất trong quý 2 nhiều khả năng giảm nhẹ từ vùng đỉnh, khi các ngân hàng đồng thuận giảm 0,5-1%/năm lãi suất huy động.
Cùng với đó, Chính phủ phát tín hiệu sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản hệ thống thông qua OMO, hoán đổi ngoại tệ và tái cấp vốn. Nhờ vậy, lãi suất được kỳ vọng đã tạo đỉnh vào đầu quý 2.
Tuy nhiên, xu hướng giảm trong ngắn hạn vẫn chưa thực sự rõ ràng do thanh khoản được dự báo tiếp tục căng trong quý 2.
Một trong những nguyên nhân chính là tăng trưởng tín dụng vẫn cao hơn nhiều so với tăng trưởng huy động. Tính đến hết quý 1/2026, tín dụng tăng 2,15%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,44%. Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của nhiều ngân hàng cũng đang ở mức cao, tiến sát trần 85% theo quy định.
Ngoài ra, tâm lý nắm giữ tiền mặt trước các thay đổi về chính sách thuế, tiến độ giải ngân đầu tư công chưa đột phá và diễn biến phức tạp tại Trung Đông gây áp lực lên lạm phát, tỷ giá cũng khiến NHNN chưa có nhiều dư địa nới lỏng mạnh tay.
Kỳ vọng giảm 0,5-1% trong nửa cuối năm
Về nửa cuối năm 2026, KBSV kỳ vọng lãi suất sẽ hạ nhiệt rõ ràng hơn, với mức giảm bình quân khoảng 0,5-1%/năm so với hiện tại.
Động lực đến từ ba yếu tố chính gồm: giải ngân đầu tư công mạnh hơn giúp dòng tiền quay lại hệ thống ngân hàng; căng thẳng tại Iran hạ nhiệt, qua đó giảm áp lực lạm phát và tỷ giá; cùng với các chính sách hỗ trợ tăng trưởng nhằm hướng tới mục tiêu GDP 10%.
Lãi suất cho vay sẽ giảm chọn lọc
Theo KBSV, lãi suất cho vay mới chỉ giảm 0,5-1% tại một số ngân hàng như Agribank, Nam A Bank và SeABank, nhưng chủ yếu mang tính cục bộ.
Trong quý 2, lãi suất cho vay nhiều khả năng đi ngang do chi phí vốn đầu vào vẫn cao, biên lãi ròng (NIM) của ngân hàng đang thấp hơn các năm trước và rủi ro nợ xấu gia tăng.
Từ nửa cuối năm, lãi suất cho vay được dự báo sẽ giảm rõ hơn, đồng pha với lãi suất huy động. Tuy nhiên, xu hướng giảm có thể mang tính chọn lọc, ưu tiên các lĩnh vực động lực như xuất khẩu và sản xuất công nghiệp.
Anh Mai
