Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Bộ Quốc phòng đã chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan nghiên cứu, xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 49/2015/QĐ-TTg ngày 14/10/2015 về một số chế độ, chính sách đối với dân công hỏa tuyến (DCHT) tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế (sau đây gọi tắt là Quyết định 49). Đây là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, có ý nghĩa chính trị, xã hội sâu rộng, góp phần tăng cường an sinh xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố và tăng thêm niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước.
 

Thượng tướng Lê Chiêm phát biểu tại Hội nghị trực tuyến Tổng kết thực hiện Quyết định số 49, ngày 25/9. (ảnh: Mạnh Hùng)

Phát biểu tại Hội nghị trực tuyến Tổng kết thực hiện Quyết định 49 diễn ra vào ngày 25/9 vừa qua, Thượng tướng Lê Chiêm, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Trưởng Ban Chỉ đạo 24 Bộ Quốc phòng biểu dương Cơ quan Thường trực và các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng; cảm ơn lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương và địa phương đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp tích cực với Bộ Quốc phòng trong nghiên cứu, đề xuất, tổ chức thực hiện chế độ, chính sách đối với lực lượng DCHT nói riêng và các đối tượng tham gia kháng chiến, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế nói chung trong thời gian qua; đồng thời cũng yêu cầu Ban Chỉ đạo 24 các cấp, các đơn vị, địa phương tiếp tục quán triệt nghiêm túc Kết luận của Bộ Chính trị, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và các văn bản hướng dẫn thực hiện chế độ, chính sách đối với DCHT; đẩy nhanh tiến độ thực hiện, tập trung giải quyết các trường hợp đã có hồ sơ ở các cấp; tiếp tục chỉ đạo rà soát các đối tượng còn tồn sót ở các địa phương; hướng dẫn đối tượng kê khai lập hồ sơ để xem xét giải quyết theo quy định; phấn đấu sớm hoàn thành việc thực hiện chế độ, chính sách đối với DCHT, không để kéo dài; tăng cường quản lý tình hình, kiểm tra, giám sát chặt chẽ khâu thẩm định, xét duyệt hồ sơ ở các cấp, bảo đảm đúng đối tượng, đúng quy trình; thực hiện tốt công tác chi trả chế độ trợ cấp một lần và cấp Giấy chứng nhận cho các đối tượng bảo đảm chặt chẽ, kịp thời, chu đáo, chính xác không để xảy ra sai sót, tiêu cực...
 

Bà Lê Thị Mẫn (xã Y Can, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái) vui mừng được cấp Giấy chứng nhận tham gia DCHT. (ảnh: QĐND)

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, với tinh thần chủ động, tích cực, sau 4 năm (từ 2014 - 2019) triển khai, tổ chức thực hiện Quyết định 49 đến nay, các đơn vị, địa phương trong cả nước đã giải quyết chế độ trợ cấp 1 lần đối với trên 1 triệu 170 nghìn đối tượng DCHT với số tiền chi trả gần 2.500 tỷ đồng. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội các tỉnh, thành phố đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan quân sự địa phương, cơ quan bảo hiểm xã hội xem xét, báo cáo Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện chế độ bảo hiểm y tế cho 210.955 đối tượng; giải quyết chế độ trợ cấp mai táng phí cho 19.219 đối tượng đã từ trần. Hiện nay, số đối tượng còn lại chưa được giải quyết chế độ trợ cấp một lần khoảng trên 166.000 người (những người này cơ bản đã được kê khai, lập hồ sơ và đang được xét duyệt, thẩm định ở các cấp)…
 

Ban Chỉ huy Quân sự huyện Tuyên Hóa (tỉnh Quảng Bình) chi trả chế độ cho các đối tượng chính sách theo Quyết định 49. (ảnh: Báo Quân khu 4)

Để đạt được kết quả trên, Các cơ quan, đơn vị, địa phương đã đã quán triệt nghiêm túc kết luận của Bộ Chính trị, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, thông tư liên Bộ… về chế độ chính sách đối với DCHT; tuyên truyền phổ biến sâu rộng các nội dung cơ bản về đối tượng, điều kiện hưởng chế độ, chính sách, thủ tục, hồ sơ và quy trình xét duyệt… Quá trình thực hiện từ Trung ương đến địa phương được triển khai đồng bộ, khoa học, có tổ chức làm điểm, sơ kết rút kinh nghiệm; phát huy tốt vai trò của trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện chế độ chính sách; mở rộng dân chủ, tăng cường vai trò giám sát của nhân dân, của đối tượng chính sách, không để tiêu cực xảy ra.
 

Nhân dân xã Tử Du (huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc) theo dõi danh sách đối tượng tham gia DCHT được niêm yết công khai. (Báo Quân khu 2)

Trong công tác tổ chức xét duyệt, thẩm định, ra quyết định hưởng chế độ, các cấp đã thực hiện chặt chẽ, nghiêm túc, bảo đảm dân chủ, công khai, công bằng, chính xác, đúng quy định. Ban Chỉ đạo các cấp, cơ quan chức năng thường xuyên bám sát cơ sở, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, lãnh đạo, giải quyết những vấn đề còn vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện Quyết định 49. Vai trò, trách nhiệm của Hội đồng chính sách cấp xã (phường), Tổ tư vấn được phát huy; kịp thời phát hiện các trường hợp không đúng đối tượng hoặc trùng hưởng chế độ, hạn chế thấp nhất sai sót có thể xảy ra. Công tác chi trả chế độ; cấp Giấy chứng nhận tham gia DCHT được tiến hành nghiêm túc, kịp thời. Công tác quản lý, lưu trữ hồ sơ, dữ liệu về các đối tượng DCHT được quan tâm đúng mức, phục vụ tốt cho phân loại, tạo thuận tiện trong quá trình xét duyệt, thẩm định, tra cứu. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Quân sự, ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, Hội Cựu chiến binh, Mặt trận Tổ quốc… cũng góp phần không nhỏ nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xét duyệt, thẩm định.
 

Cán bộ Ban Chính sách (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Yên Bái) khẩn trương xử lý số lượng lớn hồ sơ DCHT. (ảnh: QĐND)

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc thực hiện Quyết định 49 vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định, công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số cơ quan, đơn vị, địa phương duy trì chưa thường xuyên, liên tục; quản lý, theo dõi, nắm tình hình chưa cụ thể, thiếu sự chủ động giải quyết vướng mắc phát sinh; vấn đề nắm quy định về đối tượng, điều kiện hưởng chế độ, chính sách của một số đơn vị, địa phương và cán bộ trực tiếp làm công tác chính sách, nhất là cấp cơ sở cò có mặt hạn chế, lung túng; công tác hướng dẫn kê khai, lập hồ sơ cấp xã (phường) ở một số nơi còn chưa cụ thể, tỉ mỉ, khoa học…
 

 
Thượng tướng Lê Chiêm trao Bằng khen của Bộ Quốc phòng tặng các tập thể có thành tích xuất sắc trong tổ chức, thực hiện một số chế độ, chính sách đối với DCHT. (ảnh: Mạnh Hùng)

4 năm thực hiện Quyết định 49, tuy còn tồn tại một số hạn chế, song có thể khẳng định, chính sách đối với DCHT đã được triển khai thực hiện một cách nghiêm túc, chặt chẽ, đảm bảo công bằng, chính xác; đạt được những kết quả khả quan. Kết quả này không chỉ khẳng định sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước trước những đóng góp to lớn của lực lượng DCHT trong các thời kỳ chiến tranh; mà còn thể hiện trách nhiệm chính trị cao, sự cố gắng, nỗ lực của các cấp, các ngành, các địa phương, có sức lan tỏa lớn, mang ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc, góp phần tăng cường sức mạnh tổng hợp trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.