Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - “Ai đã qua vùng miền Đông đất đỏ, nghe máu đổ nhuộm hồng đỏ bao lần”, lời bài hát năm xưa khắc họa lên một vùng đất miền Đông trong chiến tranh rất kiên cường, “gian lao mà anh dũng”, nơi đây có hàng vạn anh hùng liệt sĩ sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân, máu xương cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Chiến tranh đã lùi xa, các thế hệ trên dải đất miền Đông hôm nay vẫn luôn ghi lòng tạc dạ, quyết tâm tìm kiếm, sớm đưa các liệt sĩ trở về với người thân, gia đình và đồng đội.
Miệt mài đi tìm đồng đội
Sau khi nghỉ hưu, năm 1993 Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Doanh, thương binh hạng 2 với tỷ lệ thương tật 78%, nguyên Phó Tư lệnh về Chính trị Quân đoàn 4, nguyên Phó hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 2, hiện sống tại phường Bình Lợi Trung, TPHCM bắt đầu hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ (HCLS), dấu chân ông đã in trên khắp các chiến trường năm xưa. Hành trang ông mang theo là những tập sơ đồ, bản vẽ phác họa địa hình, là danh sách liệt sĩ và ký ức một thời đạn lửa cùng trái tim nhiệt huyết hướng về đồng đội đã hy sinh. Đến nay, ông đã phối hợp với các lực lượng chức năng tìm được gần 300 HCLS, trong đó có hơn 50 HCLS xác định được danh tính và đưa về an nghỉ ở quê hương.
Chặng đường hơn 30 năm đi tìm đồng đội, ông đã có rất nhiều kỷ niệm vui, buồn không thể nào quên. Giờ đây gần 90 tuổi, mái đầu bạc trắng, đôi chân run run, sức khỏe yếu đi nhiều, nhưng ông vẫn đau đáu món nợ ân tình, “Còn sống ngày nào, còn phải tiếp tục đi tìm kiếm anh em đang nằm lại ở những chiến trường xưa đưa họ trở về với gia đình”, giọt nước mắt của vị tướng già lăn dài trên đôi gò má nhăn nheo.
Cựu chiến binh Nguyễn Thành Chung cung cấp thông tin khu vực chôn cất hài cốt liệt sĩ tại xã Kiến Đức, tỉnh Lâm Đồng.
Ở phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Thành Chung cùng những đồng đội đã nhiều năm đi tìm thông tin về liệt sĩ. Tuổi cao, sức khỏe không còn như trước, nhưng chỉ cần nghe ở đâu có nguồn tin về đồng đội, các ông lại tìm đến. Theo từng trận đánh, các CCB lần theo những con đường, trận địa cũ để chắp nối ký ức đã qua hơn nửa thế kỷ. Điều khiến các ông day dứt là dưới những vùng đất ấy, đồng đội do tự tay mình chôn cất vẫn chưa được tìm thấy.
Mỗi lần trở về chiến trường xưa tại xã Kiến Đức, tỉnh Lâm Đồng, ông Chung và đồng đội lại bồi hồi nhớ lại những trận đánh ác liệt của đơn vị. Năm 1973, Trung đoàn 271 (nay thuộc Sư đoàn 5), cùng một số đơn vị khác được lệnh mở mặt trận Tây Quảng Đức, tiến công các mục tiêu quân sự trên địa bàn. Đến cuối năm 1973, đối phương phản công quyết liệt, lực lượng ta phải lui ra ngoài, nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, vùng đất từng oằn mình dưới bom đạn giờ đã phủ màu xanh của mì, cà phê, vườn điều trĩu quả, chính từ nguồn tin được CCB Nguyễn Thành Chung cung cấp đã giúp Đội K75, Bộ CHQS tỉnh Lâm Đồng quy tập được 1 HCLS tại xã Kiến Đức. Ngày tìm lại được đồng đội, những người lính già vỡ òa cảm xúc, bùi ngùi xúc động bởi người nằm dưới đất kia chỉ còn hình hài, xương cốt đã hóa thành đất đai Tổ quốc.
Đội K75 phối hợp xã Sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng quy tập hài cốt liệt sĩ.
Ở xã Hàm Liêm, tỉnh Lâm Đồng, suốt 3 thế hệ gia đình ông Nguyễn Văn Tâm, sinh năm 1960 chăm lo cho một ngôi mộ liệt sĩ. Theo ông Tâm, từ nhỏ ông đã được cha và ông nội kể lại, liệt sĩ tên Thương, quê ở vùng xứ Quảng đi bộ đội trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Năm 1945, đồng chí Thương hy sinh và được ông nội chôn cất, trông nom đến tận bây giờ. “Tôi thay ông nội và cha chăm lo hương khói cho liệt sĩ, ngày Tết tổ chức tảo mộ, các ngày rằm đều hương khói đầy đủ. Giờ đây, gia đình chỉ mong HCLS đã được quy tập, xác định đầy đủ họ tên, quê quán, thân nhân để anh được trở về nơi chôn nhau, cắt rốn”, ông Nguyễn Văn Tâm bộc bạch.
Những dấu tích chờ ngày trở về
Giờ đây, chiến trường xưa đã khoác lên màu áo mới, nhiều dãy nhà, khu dân cư... ngày càng mở rộng không gian phát triển. Có nơi trải dài những cánh rừng cao su ngút ngàn, nhưng dưới màu xanh bình yên ấy từng là nơi các chiến sĩ tuổi đôi mươi chiến đấu và ngã xuống.
Tại xã Minh Đức, thành phố Đồng Nai, trong quá trình tìm kiếm, quy tập năm 2026, lực lượng chức năng đã tìm thấy 26 HCLS cùng nhiều di vật. Sau hàng chục năm, những hiện vật còn lại không nhiều nhưng khi được đưa lên mặt đất khiến người chứng kiến phải lặng đi. Đó là một chiếc bình tông cũ với vết đạn xuyên qua; nhiều vỏ đạn 12,7 mm nằm lẫn trong đất; một chiếc bút khắc tên “Tiến Quy”; một chiếc đồng hồ, những ống thuốc, đèn pin, phương tiện thông tin liên lạc đã hoen gỉ... Những vật dụng bình dị của người lính sau hơn nửa thế kỷ đã trở thành chứng tích về một trận chiến khốc liệt, gợi lại giây phút sinh tử, một mất, một còn giữa ta và địch.
Trung tướng Trần Vinh Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu và đoàn công tác kiểm tra vị trí quy tập hài cốt liệt sĩ tại xã Minh Đức, thành phố Đồng Nai.
Đoàn công tác Quân khu nghe giới thiệu về kỷ vật được tìm thấy tại khu vực quy tập hài cốt liệt sĩ ở xã Minh Đức.
Theo CCB Trần Ngọc Nhiên, ấp Bình Minh, xã Minh Đức, nơi đây từng là địa bàn chiến sự ác liệt, diễn ra nhiều trận chống càn, phục kích xe cơ giới, xe tăng, xe thiết giáp đối phương. Tháng 11/1969, khu vực này trở thành trọng điểm của cuộc hành quân “Tìm kiếm và phong tỏa Minh Đức”.
Đồng chí Nguyễn Thị Hoàng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai khẳng định: “Đảng bộ, chính quyền thành phố Đồng Nai luôn xác định công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính HCLS là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, trách nhiệm và tình cảm thiêng liêng đối với những người đã ngã xuống. Thành phố sẽ tiếp tục rà soát, xác minh thông tin, khảo sát, mở rộng địa bàn tìm kiếm với quyết tâm không bỏ qua bất kỳ nguồn tin, dấu vết và cơ hội nào; sớm đưa các liệt sĩ còn nằm lại trên các chiến trường năm xưa trở về với quê hương, gia đình và đồng đội”.
Tỉnh Tây Ninh mở rộng địa bàn tìm kiếm liệt sĩ tại khu vực Suối Tre - Đồng Rùm, xã Tân Thành.
Đại tá Bùi Đăng Ninh, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Tây Ninh tặng quà, động viên các lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại xã Tân Thành.
Xuôi theo dòng sông Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh cũng mang trong mình những ký ức của một thời hoa lửa. Suối Tre - Đồng Rùm, xã Tân Thành là một trong những địa danh như thế. Tại đây, các cơ quan chức năng đã quy tập được một rãnh mộ khoảng 300 HCLS. Tuy nhiên, theo nhiều nguồn thông tin, đến nay vẫn còn nhiều liệt sĩ đã hy sinh chưa được tìm thấy, quy tập. Đó là nỗi trăn trở của cấp ủy, chính quyền, LLVT và Nhân dân địa phương.
Khi lực lượng chức năng tỉnh Tây Ninh trở lại tìm kiếm, người dân sẵn sàng nhường phần đất đang canh tác, chấp nhận ảnh hưởng cây trồng, hoa màu để đào tìm tại những vị trí nghi có mộ. Với họ, mùa vụ có thể làm lại, cây mất có thể trồng lại, nhưng một manh mối về liệt sĩ nếu bỏ qua có thể không còn cơ hội tìm kiếm. “Điều chúng tôi rất xúc động là bà con địa phương đều đồng tình, ủng hộ. Có những khu vực đang trồng cây, sản xuất nhưng khi biết có thông tin về liệt sĩ, người dân sẵn sàng tạo điều kiện để lực lượng thực hiện nhiệm vụ. Tình cảm ấy chính là sự tri ân đối với những người đã hy sinh trên mảnh đất này. Chính quyền, LLVT tỉnh Tây Ninh đang nỗ lực hết mình thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng này”, Đại tá Nguyễn Minh Tấn, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Tây Ninh chia sẻ.
Trong hành trình đi tìm những “ánh sao” Tổ quốc vẫn còn rất nhiều khó khăn, thách thức, nhưng mỗi hài cốt được tìm thấy là một cuộc trở về, một cuộc đoàn tụ sau hàng chục năm xa cách và là niềm an ủi vơi đi khắc khoải mong ngóng của gia đình, người thân. Đó còn là sự thanh thản của những người còn sống vẹn tròn lời hứa “còn sức khỏe, còn đi tìm đồng đội” và bằng trách nhiệm, lòng biết ơn của thế hệ hôm nay.
Biện Cường - Thế Anh - Phạm Quốc
