Tốc độ:
1x
(QK7 Online) - Dựng nước đi đôi với giữ nước luôn là hai nhiệm vụ chiến lược, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt chiều dài lịch sử của cách mạng Việt Nam. Đảng ta khẳng định, dù đặt trọng tâm vào hành trình xây dựng đất nước, chúng ta không một chút lơi lỏng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Hai nhiệm vụ ấy luôn gắn bó chặt chẽ, là tiền đề và điểm tựa vững chắc cho nhau.
Sức mạnh giữ nước chính là sự kết tinh từ sức mạnh đoàn kết của muôn triệu con người Việt Nam, hòa quyện giữa giá trị vật chất và điểm tựa tinh thần, giữa cái hiện hữu hôm nay và tiềm năng mai sau. Vì thế, khơi dậy ý thức bảo vệ Tổ quốc trong lòng mỗi người dân chính là chìa khóa vạn năng để phát huy nhân tố con người. Trong hành trình đó, sinh viên – thế hệ rường cột, nguồn nhân lực chất lượng cao của xã hội – chính là những người cần được trao truyền và bồi đắp ngọn lửa trách nhiệm này một cách sâu sắc nhất.
Chúng ta đang sống trong một thế giới thay đổi từng ngày với nhiều diễn biến phức tạp, nhanh chóng, khó lường. Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hôm nay không còn gói gọn trong khái niệm biên giới địa lý truyền thống, mà đã mở rộng ra không gian mạng, gắn liền với an ninh con người, an ninh chế độ và sự vẹn nguyên của nền tảng tư tưởng Đảng.
Hiện nay, môn học Giáo dục Quốc phòng và An ninh (QP&AN) đã được chuẩn hóa thành môn chính khóa bắt buộc ở bậc đại học, cao đẳng (theo Thông tư 05/2020/TT-BGDĐT). Kế thừa những hiểu biết ban đầu từ thời phổ thông, đây là giai đoạn vàng để chuyển hóa nhận thức thành hành động. Thực tế đã có rất nhiều bạn trẻ viết nên những câu chuyện đẹp, đầy trách nhiệm qua các phong trào “Sinh viên 5 tốt”, “Mùa hè xanh”, hay chương trình hướng về biển đảo quê hương.
Dù vậy, thẳng thắn nhìn nhận, trước làn sóng của cơ chế thị trường và sự bùng nổ thông tin, vẫn còn một bộ phận sinh viên tỏ ra thờ ơ trước các vấn đề chính trị - xã hội, phai nhạt lý tưởng hoặc chủ quan, mất cảnh giác. Đáng chú ý, trong bối cảnh hội nhập quốc tế về giáo dục, một số quan điểm sai trái đang tìm cách lợi dụng và xuyên tạc khái niệm "giáo dục khai phóng". Họ cố tình đánh tráo bản chất, cổ xúy cho chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, "tự do cực đoan", tách rời sự phát triển của cá nhân khỏi trách nhiệm đối với cộng đồng và quốc gia. Họ rêu rao rằng các môn học chính trị, quốc phòng là "gò ép", "áp đặt", từ đó kích động tâm lý né tránh, hạ thấp vai trò của giáo dục QP&AN trong học đường.
Trung tâm Giáo dục Quốc phòng và An ninh, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức sinh hoạt chuyên đề “Từ kỷ nguyên độc lập đến kỷ nguyên vươn mình và vai trò của sinh viên”
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra yêu cầu cấp thiết trong kỷ nguyên mới: “Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ Việt Nam về lí tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, ý chí, khát vọng cống hiến, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước, xã hội”. Để định hướng đúng đắn và thắp sáng ngọn lửa trách nhiệm trong tim mỗi sinh viên, việc nâng cao chất lượng giáo dục QP&AN cần tập trung vào 5 giải pháp cơ bản sau:
Một là, đổi mới tư duy lãnh đạo: Định vị đúng bản chất giáo dục, phản bác quan điểm "khai phóng" lệch lạc
Để đường lối của Đảng thực sự chạm đến nhận thức sinh viên, công tác lãnh đạo cần chuyển dịch mạnh mẽ: không coi môn học chỉ là một điều kiện đủ để tốt nghiệp, mà phải biến nó thành nhu cầu tự thân của người học.
Trong giảng dạy, chúng ta cần chủ động và trực diện đấu tranh với những biểu hiện lệch lạc mượn danh "giáo dục khai phóng". Cần giúp sinh viên hiểu rõ: Bản chất chân chính của giáo dục khai phóng là mở rộng nhãn quan khoa học, giải phóng tư duy khỏi sự định kiến để sáng tạo và cống hiến; nhưng sự tự do tư duy đó tuyệt đối không phải là sự giải phóng cá nhân khỏi trách nhiệm với Tổ quốc. Một con người chỉ thực sự "tự do" và có cơ hội phát triển toàn diện khi quốc gia đó có độc lập, chủ quyền và hòa bình ổn định. Bảo vệ Tổ quốc hôm nay không chỉ là cầm súng nơi biên thùy, mà còn là bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh mạng và dòng chảy văn hóa dân tộc. Khi nhận thức đúng đắn, sinh viên sẽ tự xây dựng được "màng lọc tư tưởng" để bảo vệ chính mình trước các luận điệu kích động.
Hai là, tinh gọn nội dung giảng dạy: Lấy thực tiễn làm thước đo, khắc phục triệt để lý thuyết suông
Một nội dung giáo dục thuyết phục là nội dung mang hơi thở của thời đại và nói bằng ngôn ngữ của thế hệ trẻ. Chúng ta cần kiên quyết khắc phục lối truyền thụ lý thuyết suông, hàn lâm hay lặp lại những tư liệu cũ kỹ.
Nội dung chương trình cần được cấu trúc lại theo hướng tinh gọn, thực chất, liên tục cập nhật những vấn đề thời sự toàn cầu và khu vực. Thay vì chỉ giải thích các khái niệm khô khan, giảng viên cần luận giải sinh động tính tất yếu của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc thông qua các bài học lịch sử xương máu và các thách thức an ninh phi truyền thống hiện nay (như an ninh nguồn nước, an ninh năng lượng, an ninh mạng và tội phạm công nghệ cao). Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn, trực diện để phá tan luận điệu cho rằng môn học này "xa rời thực tế", giúp sinh viên thấy rõ QP&AN luôn gắn liền với sự an toàn của chính các em và gia đình.
Ba là, sáng tạo phương pháp dạy và học: Phát huy tính chủ động, quản lý bằng sự thấu hiểu
Thế hệ sinh viên ngày nay có tư duy phản biện rất cao. Vì vậy, phương pháp dạy học phải chuyển mạnh từ "đọc - chép" sang "tương tác - đối thoại". Hãy trao quyền cho sinh viên qua các buổi thảo luận nhóm, đóng vai xử lý tình huống, phản biện các chủ đề thời sự. Giảng viên không chỉ truyền thụ kiến thức mà là người định hướng sắc bén, tôn trọng sự khác biệt nhưng khéo léo dẫn dắt để các em tự nhìn nhận ra giá trị đúng - sai, thật - giả một cách tâm phục khẩu phục.
Môi trường rèn luyện tập trung theo nếp sống quân sự là cơ hội tuyệt vời để sinh viên rèn luyện kỷ luật. Tuy nhiên, tính nghiêm khắc của quân đội phải đi đôi với sự ấm áp của tình thầy trò. Đội ngũ cán bộ quản lý thực hiện phương châm "4 cùng" (cùng ăn, cùng ở, cùng học tập, cùng chia sẻ) chính là những tấm gương sống động nhất. Khi người thầy thực sự sâu sát, chân thành lắng nghe và chia sẻ khó khăn, sinh viên sẽ tự giác khép mình vào kỷ luật bằng tinh thần tự nguyện và niềm tự hào.
Bốn là, xây dựng "sức đề kháng" toàn diện trên không gian mạng
Trong kỷ nguyên số, không gian mạng chính là một phần lãnh thổ mở rộng của chủ quyền quốc gia, nơi các cuộc đấu tranh ý thức hệ diễn ra từng giây. Đối với sinh viên – những "công dân số" dành phần lớn thời gian trên internet, giải pháp này mang tính sống còn.
Giáo dục QP&AN phải trang bị cho sinh viên kỹ năng nhận diện các thủ đoạn "diễn biến hòa bình", bẫy thông tin, mạng lưới tin giả của các thế lực thù địch. Không dừng lại ở việc "phòng ngự" thụ động, môn học cần khích lệ các em "tấn công" bằng cách chủ động lan tỏa văn hóa ứng xử văn minh, chia sẻ những câu chuyện nhân văn, những thành tựu của đất nước. Mỗi trang cá nhân của sinh viên phải trở thành một cột mốc chủ quyền, mỗi tương tác của các em phải thể hiện trách nhiệm của một công dân yêu nước.
Năm là, chăm lo đời sống học đường và đánh thức lòng yêu nước qua trải nghiệm thực tế
Ý thức chính trị không thể tách rời cảm xúc thực tế. Khoảng thời gian một tháng học tập trung tuy ngắn nhưng sẽ là bệ phóng tinh thần nếu chúng ta biết chăm lo chu đáo. Một trung tâm giáo dục có cảnh quan "sáng, xanh, sạch, đẹp", phòng ở ngăn nắp, bếp ăn bảo đảm chính là minh chứng thuyết phục nhất cho sinh viên thấy tính ưu việt của môi trường quân đội.
Song song đó, giá trị thực tiễn nhất nằm ở các hoạt động trải nghiệm "chạm đến trái tim": tổ chức các hội thao quân sự, câu lạc bộ phát thanh, hoạt động ngoại khóa sau giờ huấn luyện, giao lưu văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, nét đẹp sinh viên... Đặc biệt là các hành trình "về nguồn", thăm hỏi các Mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình chính sách. Khi đôi chân được bước đi trên những mảnh đất lịch sử, khi đôi tay được sẻ chia với những mảnh đời cống hiến cho đất nước, lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm trong lòng sinh viên sẽ tự khắc dâng trào, tự nhiên và bền vững hơn bất kỳ bài giảng lý thuyết nào.
Lịch sử nhắc nhở chúng ta một bài học sâu sắc: Thời bình phải biết "lo giữ nước từ khi nước chưa nguy". Khi lòng dân yên, khi "thế trận lòng dân" được củng cố vững chắc thì quốc gia mới trường tồn. Giáo dục để thế hệ trẻ hiểu đúng về tự do, về trách nhiệm cá nhân trong chỉnh thể vận mệnh quốc gia, đồng thời nuôi dưỡng ý thức bảo vệ Tổ quốc cho các em chính là cách chúng ta gieo những hạt giống hòa bình, tự cường, bảo vệ vững chắc non sông Việt Nam "từ sớm, từ xa".
Đại tá, ThS Hà Công Chờ
